ابزار یا راهکار نرم افزاری، نیاز واقعی سازمانها کدامیک است؟

محصول یک پروژه نرم افزاری را از دیدگاه استفاده کننده می توان به دو  بخش تقسیم کرد:
– ابزار یا tools نهایی که بر اثر پروژه تولید می شود و یا با خرید یک بسته نرم افزاری و منطبق سازی احتمالی آن در اختیار سازمان قرار می گیرد. این ابزار برای یکی از نیازهای مشتری ساخته شده است و این مشتری است که استفاده کننده ابزار خواهد بود برای رفع نیاز خود.
– راهکار یا soloution که در آن یک ابزار به همراه دانش آن در اختیار مشتری قرار می گیرد. به عبارت دیگر با درک یک مشکل در سازمان خریدار یک محصول نرم افزاری، تولید کننده یک راهکار را که شامل یک نظام تفکر، نحوه انجام کار و نحوه اصلاح سیستم خواهد بود را در اختیار مشتری قرار خواهد داد. راهکاری که بخشی از آن را می تواند یک  یا چند ابزار پوشش دهد.
به عبارت دیگر در خرید ابزار یا سیستم نرم افزاری، مشتری می داند که نیاز کارش را با چه ابزاری پوشش می دهد. با خرید آن خود سیستم را راه اندازی می کند و خیر و شر نحوه استفاده از نرم افزار با خودش است. اما در اجرای یک راهکار، مشتری فقط می داند مشکل دارد و به یک مجموعه نرم افزاری اعتماد می کند تا با ارائه یک راه حل مبتنی بر فنآوری اطلاعات و ارتباطات، آن مشکل را برطرف کند. آن مجموعه نرم افزاری هم علاوه بر ساخت و یا تهیه ابزارهای مورد نیاز خود، به مشتری آموزش می دهند چطور با این ابزارها و با ایجاد تغییرات در فرآیند های جاری خود، مشکلش برطرف می شود. دست مشتری را می گیرند و خود به نیابت از وی، این راهکار را در سازمان عملیاتی می کنند، تا زمانیکه بدانند آنقدر این سیستم در مجموعه استوار باقیمانده است که بدون حضور وی نیز فعالیت می کند.
حال سازمانهای ما به کدامیک از محصولات زیر نیاز مند هستد، یک ابزار صرف، یا یک شیوه حل مساله که ابزار هم در کنار سایر خدمات تخصصی می تواند در آن نقش داشته باشد؟

به نظر من یک پاسخ قطعی برای همه سازمانها و برای همه مسائل آنها نمی توان ارائه کرد. اما به طور کلی:
– سازمانهایی که مدیریت قوی و با دانشی در زمینه فنآوری اطلاعات دارند، نیاز خود را در مورد یک مساله به خوبی می دانند و با داشتن یک بدنه کارشناسی قوی و یا جذب مشاوران کارآمد می توانند مختصات ابزار مورد نیاز خود را دارند و شهامت و استقامت لازم را برای راه اندازی و عملیاتی کردن آن ابزار در سیستم دارند بهتر است “ابزار” یا سیستم نرم افزاری خاص سفارش دهند. چرا؟ چون اولا خودشان مشکل خود را بهتر از دیگران می دانند و می توانند با داشتن آن ابزار، مشکل را برطرف کنند. طبیعتا هم هزینه کمتر زمانی و مالی باید بپردازند، هم نسبت به نتیجه کار اطمینان بیشتری دارند.
– در سازمانهای گسترده، مسائل پیچیده و یا تخصصی و یا در مواردی که سازمان به این نتیجه می رسد که خود تمایل و یا توانایی حل مشکل خود را ندارد، بایستی با انتخاب یک مجری فهیم و با عقل سلیم برای مشکل خود راه حلی بیابد و از صفر تا ۱۰۰ پیاده سازی راه حل را به وی بسپارد و خود زمانی مسؤولیت ادامه را بر عهده بگیرد که بر اساس شرایط موافقت نامه بداند سیستم کاملا راه اندازی و عملیاتی شده و مشکل برطرف شده است. طبیعتا هزینه انجام چنین کاری برای سازمانها بالاتر است و انتخاب مجری حساس تر. اما باید پذیرفت که در صورت پرداخت این هزینه و انتخاب درست، ادامه کار برایشان راحت تر است و درگیری کمتری خواهند داشت. نکته اینکه اجرای یک راهکار بدین معنی نیست که سازمان هیچ مسؤولیتی در قبال آن ندارد، بلکه مدیریت ارشد باید با حمایت همه جانبه و قاطع از مجری، وی را در انجام درست راه حل یاری دهد و شرایط کار را برایش مهیا کند.

لذا، به مدیران سازمانهای دولتی و یا خصوصی کشور توصیه می کنم که قبل از سفارش هر نرم افزاری ابتدا مسائل مرتبط با راه اندازی و عملیاتی کردن آن و اینکه آیا این سیستم می تواند مشکلشان را برطرف کند یا خیر در نظر بگیرند و در هنگام عقد قرارداد خرید یا توسعه آن را به کار گیرند.
در آخر باید به این نکته هم اشاره کنم که خروجی یک پروژه نرم افزاری فقط شامل یک product صرف نیست. اینکه ما یک یا چند CD شامل نرم افزار را تحویل بگیریم اصلا کافی نیست. یک نرم افزار صرف، به نظر من تنها یک سوم از خروجی را شامل می شود، دو سوم باقیمانده را آموزش، راه اندازی و پشتیبانی آن سیستم در طی حیات نرم افزار و کمک به حل مسائل خریدار می دانم. مساله ای که متاسفانه اغلب خریداران نرم افزار به آن توجه نمی کنند و نرم افزار قفل شکسته و یا بدون پشتیبانی درست خرید می کنند.

Related Posts

تحلیلی بر نظریه نقشِ اینترنت در رشد کم سوادی

چند وقت پیش، داشتم نتایج تحقیقات چند دانشمند روسی را در مورد دنیای اینترنت مطالعه می کردم، در این تحقیق آمده بود که اینترنت باعث پایین آمدن سطح دانش در میان جوانان روسی شده است، آن موقع خیلی برایم مسخره بود که دانشمندان ابزاری مانند اینترنت را عامل پایین آمدن سطح دانش مطرح کرده‌اند آنهم […]

Read More

خیابان گوگل در تهران

در زندگی یک کاربر اینترنت ایرانی امروزه گوگل نقش به سزایی را بازی می کند. البته این فقط مختص ایران نیست بلکه در سرتاسر جهان کاربران اینترنت از گوگل استفاده های فراوان می کنند. اما برای کسی که به اینترنت دسترسی ندارند چطور؟ به نظر می رسد گوگل برای ایرانی ها نقشه های دیگری هم […]

Read More

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *




ارسال